Tavuk Sektöründe Soruşturmada Faturayı Kim Ödüyor?

Son dönemde beyaz et fiyatlarında yaşanan hızlı artış, hem tüketicinin bütçesini zorladı hem de devlet kurumlarını harekete geçirdi. Türkiye genelinde tavuk üreticileri ve sektörde faaliyet gösteren firmalara yönelik başlatılan soruşturmalar, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Ancak meselenin yalnızca market raflarındaki fiyat etiketlerinden ibaret olmadığı da açıkça görülüyor.

Türkiye'de beyaz et üretimi büyük ölçüde sözleşmeli üretim modeliyle yürütülüyor. Entegre firmalar civciv, yem ve teknik desteği sağlarken, üreticiler kendi kümeslerinde yetiştiricilik yapıyor. Bu sistemde üreticiler çoğu zaman fiyat belirleyen değil, uygulayan taraf konumunda bulunuyor. Bu nedenle tüketici fiyatlarındaki artışın tüm sorumluluğunu kümes sahiplerine yüklemek gerçekçi bir yaklaşım olmayacaktır.

Mersin Kanatlı Hayvan Üreticileri Birliği Başkanı Rasim Güler ile yaptığımız görüşmede dikkat çekici değerlendirmeler ortaya çıktı. Güler, bazı entegre işletmelerin uyguladığı küçülme politikalarının bölgedeki üreticileri ciddi şekilde mağdur ettiğini belirterek, Türkiye'de üretilen tavuk etinin bugün iç piyasanın ihtiyacını karşılamakta dahi zorlandığını ifade etti.

Mersin genelinde 1.280 üretim çiftliği ve 838 işletme bulunduğunu belirten Güler, bölgede yaklaşık 400 kümesin hayvan alamadığı için üretim dışı kaldığını söyledi. Bu durumun doğal sonucu olarak üretim kapasitesinin düştüğünü vurgulayan Güler, özellikle Tarsus'taki kümes sahiplerinin ekonomik açıdan oldukça zor günler geçirdiğine dikkat çekti.

Burada asıl sorgulanması gereken konu, üreticilerin değil piyasanın işleyişidir. Devletin yürüttüğü soruşturmaların temelinde de rekabet şartlarının bozulup bozulmadığı sorusu yatmaktadır. Eğer üretim bilinçli şekilde sınırlandırılıyor, arz daraltılıyor veya fiyatlar ortak hareketlerle belirleniyorsa bunun bedelini hem tüketici hem de üretici ödemektedir.

Bugün birçok kümes sahibi artan enerji, işçilik ve bakım maliyetleri altında ayakta kalmaya çalışırken, tüketici de yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalıyor. Kazananın olmadığı bu tablo, sektörün yapısal sorunlarının artık ertelenemez noktaya geldiğini gösteriyor.

Elbette devlet denetim yapmalıdır. Ancak denetim kadar önemli olan bir diğer konu da şeffaflıktır. Gerçek sorumlular ortaya çıkarılmalı, dürüst üreticiler zan altında bırakılmamalı ve piyasanın sağlıklı işlemesini sağlayacak düzenlemeler gecikmeden hayata geçirilmelidir.

Çünkü tavuk eti yalnızca bir ticaret konusu değil, milyonlarca vatandaşın temel protein kaynağıdır. Beyaz et sektörünün sürdürülebilirliği; üreticinin ayakta kalmasına, tüketicinin uygun fiyatla ürüne ulaşmasına ve rekabet kurallarının tavizsiz uygulanmasına bağlıdır. Türkiye'nin bugün ihtiyaç duyduğu şey, daha fazla suçlu aramak değil; daha fazla şeffaflık, adil rekabet ve sürdürülebilir üretim politikalarıdır.